Cây cành vàng lá ngọc: Tinh tế từ hoa đến cành, bảo sao được hoàng tộc nhà Nguyễn mê đắm

lee128 05/08/2020 20:51

Chắc hẳn ai là người chơi cây đều hơn một lần được nghe đến cái tên cây cảnh "Kim chi ngọc diệp".

"Kim chi ngọc diệp" hay còn gọi  là "Lá ngọc cành vàng" là một thành ngữ quen thuộc để chỉ con cái nhà quyền quý, giàu có, tiểu thư công tử sinh ra đã ngậm thìa vàng. Cơ mà trên thực tế, đây cũng là cái tên của một cái cây thân bằng vàng lá hoa bằng ngọc luôn đấy các bạn ạ.

Cành vàng lá ngọc là tên gọi một loại hình cổ vật đặc biệt của nhà Nguyễn. Các loại cây, hoa nhân tạo được làm từ vật liệu quý hiếm như vàng ngọc để sử dụng vào mục đích trang trí. Các tác phẩm này từng hiện diện rất nhiều trong các cung điện, lăng tẩm vua chúa ở Huế. Thậm chí, với vẻ hào nhoáng của mình, đây còn được lựa chọn là vật minh chứng cho cuộc sống vương giả trong hoàng tộc nhà Nguyễn.

Dưới đây là hình ảnh thật về những cành váng lá ngọc vẫn còn được lưu giữ lại. Xin mời các bạn cùng chiêm ngưỡng thú vui cây cảnh của Vua chúa, quan lại thời xưa. 

 

Nổi bật trong các cây cành vàng lá ngọc ở bảo tàng là một cây mai trắng. Được coi là hoàn chỉnh và đẹp nhất trong hệ thống cành vàng lá ngọc hiện đang lưu giữ ở Huế.

 

Theo như mình tìm hiểu thì hiện vật này có từ thời vua Đồng Khánh (1885 – 1889). Nó có chiều cao khoảng 55 cm, thân làm bằng gỗ thếp vàng. Hoa có cánh bằng đá trắng, lá bằng đá xanh nhạt, được kết nối xuyên qua các lỗ ở thân một cách khéo léo. Nhị hoa là các hạt nhỏ màu vàng gắn vào đài nhụy nhau bằng các sợi kim loại được chế tác rất tinh tế.

Xung quanh thân cây mai có nhiều loại hoa cỏ làm nền, nổi bật là một cây hoa hồng bạch với những cánh hoa làm từ đá trắng. Ngoài ra, còn có hai hòn giả sơn nhỏ bằng đá màu xanh phối ở hai góc. Nghe thì đơn giản nhưng vẻ đẹp thì lại lộng lẫy, cao sang. 

Nếu nhìn kĩ từng bông hoa, có thể thấy từng chiếc lá đều được xếp lớp nhẹ nhàng, tinh tế. Nhụy hoa tuy làm bằng vàng, thế nhưng vẫn chân thực và sắc sảo. 

 

Cành vàng lá ngọc tiếp theo là một cây lựu có từ thời Đồng Khánh, cao khoảng 55 cm, được đặt trong chậu có kiểu dáng và hoa văn tương tự chậu cây mai trắng. Cây có thân bằng gỗ thếp vàng. Cánh hoa và quả màu đỏ cam, lá màu xanh nhạt, đều được làm bằng đá tự nhiên. 

Quả lựu được tạo hình rất sinh động với các múi lựu nhỏ lộ ra khi quả chín và nứt. Ngoài ra còn có các nụ hoa được làm từ loại đá giống như hồng ngọc. Xung quanh gốc lựu cũng có các loài cây nhỏ và hai giả sơn màu xanh phối xung quanh như ở cây mai trắng. Trong các “phụ kiện” này, có cây hoa cúc trắng với những đóa hoa được tạo hình rất đẹp. 

 

 

Cành vàng lá ngọc thứ ba là chậu hoa địa lan cũng thuộc thời Đồng Khánh. Tác phẩm cao khoảng 35 cm, thân bằng gỗ thếp vàng. Lá bằng đá màu xanh nhạt, hoa bằng đá thạch anh màu tím nhạt, được tạo hình với vẻ mong manh rất quyến rũ. Cây được đặt trong chậu kim loại mạ vàng, hình chữ nhật, vát bốn góc. Thành chậu chạm nổi các chi tiết hoa lá, có bốn chân quì.

 

Một cây cành vàng lá ngọc khác được trưng bày tại bảo tàng là cây hoa mai đỏ. Tác phẩm này không còn được nguyên vẹn như các cành vàng là ngọc ở trên. Cây mai đỏ này đã mất khá nhiều lá và các loại cây trang trí xung quanh, dù vậy các đóa hoa vẫn toát lên vẻ đẹp rất tinh tế.

 

Vào giai đoạn hưng thịnh của nhà Nguyễn, các cây cành vàng lá ngọc đã hiện diện rất nhiều trong các cung điện, lăng tẩm vua chúa ở Huế. Có thể nói, các tác phẩm này là vật minh chứng cho cuộc sống vương giả trong hoàng tộc nhà Nguyễn - Chế độ quân chủ phong kiến cuối cùng ở Việt Nam. Theo các tư liệu lịch sử, từng có cả những cây cành vàng lá ngọc có thân được làm bằng vàng thật chứ không phải gỗ thiếp vàng. Tiếc rằng ở Huế không còn cây nào như vậy được lưu giữ.

Sau các biến động lịch sử, đặc biệt là giai đoạn thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, rất nhiều cành vàng lá ngọc cùng vô số cổ vật quý giá khác của triều Nguyễn ở Huế đã mất mát. Một phần lớn trong số đó bị tuồn ra nước ngoài. Theo thống kê, hiện tại ở Huế chỉ còn trên dưới 20 chậu cây cành vàng lá ngọc được lưu giữ, khá nhiều trong số đó đã bị hư hại nặng nề. Ngoài các di tích ở Huế, một số nhà sưu tầm trong và ngoài nước cũng được cho là đang sở hữu các hiện vật cành vàng lá ngọc.

Cách đây ít năm, một cây cành vàng lá ngọc của vương triều Nguyễn đã được tư nhân rao bán ở Mỹ với giá 30.000 USD, tương đương với khoảng 700 triệu đồng.

Thông qua bộ sưu tập "Báu vật Hoàng cung" nói chung và qua những Cành vàng lá ngọc nói riêng đã cho ta thấy độ chịu chơi bậc nhất xa hoa của Vua chúa, quan lại thời xưa của Nhà Nguyễn. Quả thật người chơi cây là một nghệ thuật thì người trồng cây là một nghệ sĩ thực thụ. 


Bình luận
idgaf 06/08/2020 18:59

thú vui vô cùng xa hoa 

Cộng đồng