Hoàng gia nhà Nguyễn: Công chúa gả đi cầu kì hơn cả Hoàng tử lấy vợ

  • 24/11/2019 23:00

Dưới thời Nguyễn, việc "dựng vợ, gả chồng" của các Hoàng tử, Công chúa diễn ra rất cầu kì. Tất thảy đều phải tiến hành bài bản và tuân theo đúng lệ định.

Chuyện "dựng vợ, gả chồng" của Hoàng gia được tác giả Tôn Thất Bình thể hiện rất rõ trong cuốn Đời sống cung đình triều Nguyễn. Theo đó, Công chúa lấy chồng được gọi là "hạ giá", Hoàng tử lấy vợ được gọi là "nạp phi". 

Công chúa hạ giá với 6 lễ trong 3 ngày

"Hạ giá" có nghĩa là Công chúa phải hạ mình xuống để đi lấy chồng. Sở dĩ gọi như vậy là bởi thân phận Công chúa là con Vua, thân phận quá cao quý nên không thể tìm được người "môn đăng hộ đối" với mình. Mặc dù là "hạ giá" nhưng để lựa chọn được Phò mã cũng không đơn giản. 

>>> Đọc thêm: Cuộc đời đầy đoạn trường của 4 nàng công chúa nổi tiếng xinh đẹp của Việt Nam

 
Một nghi lễ dưới thời nhà Nguyễn.
Một nghi lễ dưới thời nhà Nguyễn.

Khi Công chúa lên 16, bộ Lệnh và bộ Lại tiến hành lập danh sách 5 người là cháu chắt của các công thần từ nhị phẩm trở lên để lựa chọn Phò mã theo lệnh của Vua. Những người này phải đáp ứng tiêu chí thông minh, ưa nhìn, không tàn tật. Chọn được Phò mã, lễ cưới sẽ được tiến hành với 6 lễ diễn ra trong 3 ngày ngắt quãng.

Ngày đầu tiên diễn ra lễ Nạp thái (lễ hỏi) và Vấn danh (hỏi tên tuổi). Theo lệ định, trong lễ Nạp thái gia đình Phò mã sẽ đưa lễ vật vào cung gồm 1 con trâu, 1 con lợn, 2 mâm trầu cau, 2 vò rượu, 2 cây gấm, 10 tấm lụa, 4 thỏi vàng, 1 đôi bông vàng, 1 cây trâm vàng, 2 chuỗi ngọc và 16 thỏi bạc. Lễ Vấn danh có thêm 2 con trâu, 2 con lợn và 2 vò rượu.

 
Công chúa và Phò mã nhà Nguyễn trong đám cưới năm 1907.
Công chúa và Phò mã nhà Nguyễn trong đám cưới năm 1907.

Ngày thứ hai gồm lễ Nạp trưng (báo ngày cưới) và Nạp cát (báo tin đôi tuổi đều tốt). Tương tự như ngày đầu tiên, gia đình Phò mã tiếp tục đưa những lễ vật trên vào cung.

2 lễ quan trọng nhất là Điện nhạn (nộp lễ rước dâu) và Thân nghinh (rước dâu) diễn ra trong ngày thứ ba. Lễ vật trong lễ Điện nhạn gồm 2 hộp chỉ ngũ sắc, 100 đồng tiền - tượng trưng cho sự giàu sang, 2 con ngỗng nhốt trong hai cái lồng điều có dây đỏ buộc liền nhau - chỉ sự chung thủy. 

 
Công chúa Thuyên Hoa.
Công chúa Thuyên Hoa.

Sau đó, Phò mã mặc lễ phục vào cung xin Vua cha cho đón Công chúa và nghe lời giáo huấn. Công chúa đội mũ ngũ phượng, mặc áo bào đỏ thêu hoa, chim phượng, đi hài màu đỏ đến hầu vua cha và mẫu hậu để nghe giáo huấn trong khi Phò mã ngồi đợi ở 1 gian phòng.

Giờ lành đến, Phò mã vén màn mời Công chúa lên kiệu. Đoàn rước dâu thật hoành tráng với hơn 300 người có thứ tự tuân thủ đúng lệ định. Về đến phủ, Phò mã đỡ Công chúa xuống rồi tiến hành các nghi lễ báo cáo tổ tiên. 

Video xem thêm: Cố Luân Hòa Hiếu Công chúa.

 
Tái hiện hôn lễ của Công chúa tại Festival Huế.
Tái hiện hôn lễ của Công chúa tại Festival Huế.

Hôm sau, Công chúa đến ra mắt mẹ chồng với 4 lạy từ phía Tây, cha mẹ chồng từ phía Đông cũng đáp lại 2 vái. Đến ngày thứ 9, vợ chồng Công chúa vào chầu Vua. Phò mã được phong làm Đô úy và ban 1 bộ triều phục tam phẩm, hai áo gấm, hai bộ yên ngựa.

Hoàng tử nạp phi theo ngày giờ Khâm thiên giám định

Lễ cưới của Hoàng tử được tiến hành khi người đã đến tuổi trưởng thành và ra ở phủ riêng. Nhà Vua thường trực tiếp "hỏi vợ" cho con thông qua việc hỏi các quan có vị nào muốn gả con gái cho Hoàng tử hay không. Khi có quan nhận gả con gái, hôn lễ được cử hành theo ngày giờ Khâm thiên giám định.

 
Đoàn rước dâu trong lễ cưới Vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu.
Đoàn rước dâu trong lễ cưới Vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu.

Vào ngày này, 2 quan Chánh, Phó sứ cầm cờ mao tiết và bưng tráp thiếp đến ngôi nhà gọi là Văn Võ Công thự. Tại đây, các lễ vật được bày biện gồm 2 thỏi vàng, 4 thỏi bạc, 2 cây gấm, 6 tấm lụa, 20 tấm vải tốt, một đôi xuyến, một đôi hoa tai, một bộ trâm vàng, 2 chuỗi ngọc, 1 con trâu, 1 con bò, 1 con heo đều được sơn đỏ.

 
Hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn trong lễ cưới.
Hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn trong lễ cưới.

Dẫn đầu đoàn người đến nhà gái là 2 quan Chánh, Phó sứ cùng vài vị đại thần và quân lính gánh vật phẩm. Sau khi đến nhà gái, lễ vật được xếp ngay ngắn trên bàn, trâu bò để ngoài sân. Quan Chánh đứng trái, Phó sứ đứng bên phải, cha mẹ cô dâu đứng trước án nghe lời xướng rồi cung kính vái 5 lạy nhận lễ.

>>> Đọc thêm: Khám phá thú tiêu khiển độc đáo của vua chúa triều Nguyễn

 
Một trong số những bức ảnh hiếm hoi về đám cưới vua bảo Đại.
Một trong số những bức ảnh hiếm hoi về đám cưới vua bảo Đại.

Bước quan trọng nhất trong hôn lễ là lễ phát sách. Theo đó, Vua ban 1 quyển sách bằng vàng nói về cuộc hôn phối của Hoàng tử và bà Phi, đồng thời ghi lý lịch của 2 người, sắm cho bà Phi mũ áo, giày và kiệu. Nhà cô dâu phải bày sẵn hương án để đặt kim sách sau khi cô dâu nhận lấy một cách cung kính.

Sau khi hành lễ, vợ của Hoàng tử sẽ được những người hầu mới vái tạ. Sau bữa tiệc khoản đãi ở nhà gái, cô dâu theo chồng về phủ. Ngay hôm sau, cha mẹ cô dâu phải vào vào cung lễ tạ nhà Vua và Hoàng hậu.

Kết

Lễ cưới hoàng gia ngày xưa thật cầu kì đúng không nào? Thật không thể ngờ chỉ riêng việc "dựng vợ, gả chồng" lại lắm lễ nghi, thủ tục đến thế. 

Bạn nghĩ sao về những những nghi lễ này? Chia sẻ với Oh!man nhé!

Nguồn ảnh: Internet

Cuộc sống trong cung cấm xưa luôn khiến thế hệ sau phải tò mò. Nghe người cung nữ cuối cùng dưới thời nhà Nguyễn kể lại kỉ niệm chốn hậu cung khiến ai cũng xúc động.

Người cung nữ cuối cùng của Việt Nam kể lại cuộc sống chốn hậu cung ngày xưa

Trải qua hơn nửa thế kỷ, những cung nữ từng phục vụ cho các vua chúa thời đại phong kiến Việt Nam đều đã lần lượt qua đời. Duy chỉ còn lại cụ bà Lê Thị Dinh, người phục vụ Từ Cung Hoàng Thái hậu - vợ vua Khải Định cho đến cuối đời, và cũng là cung nữ cuối cùng của Việt Nam còn sống. 

Bà kể lại, năm 8 tuổi, đang học lớp 5 trường Đồng Khánh (là trường Hai Bà Trưng bây giờ), bà được Thánh Cung Hoàng hậu - vợ vua Đồng Khánh, gọi vào cung. Khi bà 15 tuổi, Thánh Cung qua đời, bà chuyển sang hầu hạ Đức Từ Cung. Mỗi tháng bà được trả 6 đồng tiền lương... >>> ĐỌC TIẾP

Bình luận